Aanpak in eigen bedrijf
Ontdekken en aanpakken van laaggeletterdheid in eigen bedrijf
Veel laaggeletterden zijn buitengewoon handig in het verbergen van het feit dat zij nauwelijks kunnen lezen, schrijven en rekenen. Zij schamen zich, zijn bang dat hun onvermogen aan het licht komt en dat zij uitgelachen worden. Of dat zij hun baan verliezen. Ook in bedrijven komt laaggeletterdheid voor: gemiddeld 1 op de 15 werknemers heeft onvoldoende basisvaardigheden. Voor deze groep wordt het steeds moeilijker om volwaardig mee te blijven doen aan het arbeidsproces. Dat gaat ten koste van productiviteit, dienstverlening, samenwerking en veiligheid. Steeds meer tekstuele informatie moet verwerkt worden, bijvoorbeeld in verband met de toenemende eisen en certificeringen van kwaliteitszorg en veiligheid. Automatisering en het stijgende gebruik van e-mail en internet versterken het belang van taalvaardigheid. Het vraagt van werknemers dat zij zich permanent blijven ontwikkelen. Uit het onderzoek “Laaggeletterd in het Werk” (2006) blijkt dat voor vrijwel alle functies tegenwoordig een groter beroep wordt gedaan op lees- en schrijftaken. Leestaken zijn moeilijker geworden door langere en ingewikkelder zinnen en door vaker gebruik van buitenlandse (Engelse) woorden. Schrijftaken zijn uitgebreid door toename van gebruik van formulieren, waaraan steeds hogere eisen gesteld worden. Denk hierbij aan het bij een inbraak kunnen invullen van een rapportage voor aangifte bij de politie of het juist kunnen invullen van een schadeformulier voor de verzekering.- Draagvlak creëren
- Leidinggevenden voorbereiden
- Rekening houden met angst
- Inventariseren
- Opleidingen organiseren
- Verankeren
Voordat er opleidingen in basisvaardigheden aangeboden worden, is het goed om de organisatie hierop voor te bereiden.
- Creëer draagvlak
Door als manager openlijk te uiten dat werknemers een lees- en schrijfcursus kunnen gaan volgen, zullen deze zich eerder melden. Betrek hierbij relevante partijen als: leidinggevenden, ondernemingsraad en eventueel vakbonden. Benadruk het belang van een structurele aanpak van laaggeletterdheid op teambijeenkomsten, in het personeelsblad, bij interne speeches. Medewerkers die in een eerder stadium een cursus hebben gevolgd, kunt u hierbij inschakelen als interne ambassadeurs. - Bereid uw leidinggevenden voor op het omgaan met laaggeletterden
Omdat het onderwerp in veel gevallen (nog) zo gevoelig ligt, moeten uw leidinggevenden weten wat voor rol zij hebben en wat zij wel en niet moeten doen. Doe dit vóórdat u naar alle medewerkers gaat communiceren, omdat vaak na een eerste aankondiging werknemers zich spontaan melden. Klik hier voor een gespreksleidraad. - Houd rekening met angst
De aankondiging dat uw bedrijf het probleem gaat aanpakken wordt in sommige gevallen als bedreigend ervaren. Zeker wanneer u vaardigheden gaat inventariseren kan dit voelen als een test voor laaggeletterde werknemers. Het is belangrijk om deze gevoelens van onrust serieus te nemen. Maak duidelijk dat het volgen van een lees- en schrijfcursus de (doorgroei)mogelijkheden voor de werknemer vergroot. Het helpt ook om de persoonlijke winst te benadrukken: zoals kinderen kunnen helpen met hun huiswerk, theorie-examen doen voor het rijbewijs en meer zicht krijgen op de eigen administratie. - Inventariseer benodigde vaardigheden en behoeftes
Breng in kaart over welke lees- en schrijfvaardigheden iedere medewerker moet beschikken om zijn of haar werk goed en veilig te doen. Dan weet u waar u staat. Toets vaardigheden vervolgens aan de functieomschrijvingen binnen uw bedrijf. Denk daarbij niet alleen aan de huidige functies maar ook aan de doorgroeimogelijkheden van de medewerker en toekomstige veranderingen binnen uw bedrijf. Voor een eerste indruk kunt u de Checklist Basisvaardigheden gebruiken. - Breid uw opleidingenaanbod uit
Er zijn veel mogelijke manieren om uw medewerkers op te leiden. Het Regionale Opleidingscentrum (ROC) bij u in de buurt heeft zeer waarschijnlijk een gespecialiseerde afdeling voor volwasseneneducatie. Zij hebben ervaring in het verzorgen van cursussen die aansluiten bij de behoeftes van uw bedrijf én uw medewerkers. Maak de cursus bij voorkeur onderdeel van een bestaand opleidingsprogramma, waar iedereen van hoog tot laag aan meedoet. De opleidingen kunnen binnen of buiten het bedrijf plaatsvinden op in overleg te bepalen tijdstippen. Dergelijke cursussen kunt u als normaal onderdeel van het reguliere trainingsaanbod in uw bedrijf aankondigen. - Veranker de aanpak in uw bedrijf
Het vergt doorzettingsvermogen om een duurzame aanpak van laaggeletterdheid in uw bedrijf tot stand te brengen. Vooral het stimuleren van medewerkers om de eenmaal begonnen cursus vol te houden en af te ronden verdient aandacht. Wat goed werkt is binnen uw organisatie een netwerk opzetten. Zeker als er sprake is van veel verschillende afdelingen, niveaus en regio’s, helpt het om met regelmaat bijeenkomsten op te zetten waar cursisten hun ervaringen kunnen uitwisselen. Kijk ook of er medewerkers zijn die coach of begeleider willen worden. De coach ondersteunt de medewerker met zijn studie, vraagt hoe de lessen waren, hoe het leren gaat, etc. Inventariseer de effecten regelmatig zodat - liefst anoniem - gerapporteerd kan worden over de ontwikkelingen op het niveau van basisvaardigheden in uw bedrijf. Ook onderzoeken naar werknemerstevredenheid kunnen zo aangepast worden dat zij het effect van de inspanningen meten. Op lange termijn kan per afdeling bepaald worden in hoeverre productiviteit en effectiviteit gestegen zijn. - Kosten van een cursus
De kosten van een cursus lezen en schrijven zijn overzichtelijk en relatief beperkt. Afhankelijk van de gemeentesubsidie in de woonplaats variëren de kosten van enkele euro’s (of zelfs helemaal gratis) tot circa € 500,- voor de eerste 15 weken. Download hier de inkoopwijzer.
Er zijn enkele beperkte subsidiemogelijkheden voor financiering van kosten voor scholing van laaggeschoolde werknemers. Een overzicht van de mogelijkheden vindt u in deze notitie.
Van Gansewinkel
Van Gansewinkel is een afvalverwerkend bedrijf. Binnen deze organisatie werken - 4000 mensen, waarvan het merendeel als productiemedewerker. Lees verder.
Kappa Vandra
Kappa Vandra Golfkarton is onderdeel van een internationaal concern, Kappa Packaging Internationaal. De vestiging van Kappa Vandra Golfkarton telt ruim 250 medewerkers en meer dan 2000 afnemers in de regio Oosterhout. Lees verder.
KLM
KLM is Lid geworden in 2006 en heeft in Nederland zo’n 30.000 medewerkers in dienst. In januari 2006 gaf Stichting Lezen & Schrijven een presentatie tijdens een bijeenkomst van P&O medewerkers, in aanwezigheid van president-directeur Leo van Wijk. Lees verder.
BP
BP is één van de grootste energiebedrijven ter wereld met belangen in de productie en levering van olie en gas, raffinage en retailing van aardolie- en chemieproducten. In haar maatschappelijke beleid richt BP zich in Nederland met name op het stimuleren van educatie. BP Nederland heeft 1700 medewerkers. Lees verder.
Klik hier voor een concreet stappenplan om laaggeletterdheid in het eigen bedrijf aan te pakken (pdf).
