Vragen en antwoorden

Hoeveel mensen hebben moeite met lezen en schrijven?
Nederland telt ongeveer 1,5 miljoen mensen die moeite hebben met lezen en schrijven: ‘laaggeletterden’. Deze mensen hebben wel leren lezen, schrijven en rekenen, maar hun vaardigheden zijn ontoereikend om in het dagelijkse leven of in een werksituatie goed te kunnen functioneren.
Het merendeel van deze mensen is in Nederland geboren: er zijn naar schatting 1 miljoen autochtone en 500.000 allochtone laaggeletterden.

Terug naar boven

Hoeveel mensen in het bedrijfsleven zijn laaggeletterd?
Van de beroepsbevolking heeft 1 op de 15 mensen moeite met lezen en schrijven (en soms ook rekenen). Veel bedrijven hebben dus – vaak zonder dat zij het weten- te maken met laaggeletterde werknemers. En ook onder hun klanten en toeleveranciers bevinden zich laaggeletterden.

Terug naar boven

Waarom is laaggeletterdheid een probleem voor het bedrijfsleven?
Het zwaartepunt van onze economie is aan het verschuiven van productie naar dienstverlening. Dus in meer en meer banen speelt het geschreven woord op één of andere manier een rol. En de automatisering, e-mail en internet versterken dat effect. Denk aan de hoeveelheid geschreven informatie die verwerkt moet worden bijvoorbeeld in verband met kwaliteitszorg en veiligheid. Wanneer medewerkers moeite hebben met lezen en schrijven is dat nadelig voor de bedrijfvoering.

Terug naar boven

Wat is de oorzaak van laaggeletterdheid?
Oorzaken verschillen per individu, er is niet één specifieke oorzaak aan te wijzen. Onderzoek toont aan dat de volgende mensen kwetsbaar zijn:

mensen met specifieke lees- en schrijfproblemen, zoals taalzwakte en dyslexie;
mensen bij wie de vaardigheden zijn weggezakt. Bij lezen, schrijven en rekenen geldt het motto “use it or loose it.” Als je deze vaardigheden niet onderhoudt, raak je ze kwijt.
mensen met een taalachterstand omdat thuis dialect wordt gesproken of een buitenlandse taal (bijvoorbeeld 2e en 3e generatie immigranten);
mensen die opgroeien in een 'taalarme' omgeving zonder boeken, kranten en tijdschriften en die niet gestimuleerd worden om te lezen en te schrijven;
mensen die op school onvoldoende aandacht en begeleiding kregen;

Mensen die niet of slecht kunnen lezen en schrijven schamen zich hier vaak voor en houden het verborgen. Dit draagt bij aan de instandhouding van het probleem.

Terug naar boven

Hoe kan het dat leidinggevenden dit probleem niet herkennen?
Mensen uit de doelgroep zijn heel goed in het verbergen van het probleem. Ze vragen bijvoorbeeld een collega om een formulier in te vullen of ze hebben een memo ‘net even gemist’. Vaak zijn het medewerkers die goed functioneren maar in moeilijkheden komen wanneer ze een extra taak krijgen. De manager verbaast zich erover dat het fout gaat omdat het allemaal duidelijk op papier uitgelegd was. Symptomen waaraan laaggeletterdheid herkend kan worden vindt u op de herkenningswijzer.
Terug naar boven

Tegen welke problemen lopen laaggeletterden aan in hun werk?
Mensen uit de doelgroep hebben ons verteld dat ze veel taken zonder problemen kunnen uitvoeren, maar moeite hebben met bepaalde activiteiten zoals:

het invullen van formulieren en rapporten;
het lezen van gebruiksaanwijzingen en veiligheidsvoorschriften;
het snel iets opzoeken op internet of intranet;
het lezen van ingewikkelde verslagen.

Verder kan deze groep zich in het dagelijkse leven meestal goed redden: zij hebben vaak een uitstekend geheugen en een groot voorstellingsvermogen. Daardoor zijn zij voor routine handelingen niet op geschreven tekst aangewezen.

Terug naar boven

Kunnen bedrijven iets doen aan de aanpak van laaggeletterdheid?
Bedrijven kunnen heel veel doen op verschillende manieren:

communicatie : aandacht geven aan het probleem zowel binnen als buiten de organisatie om het taboe te doorbreken
opleidingen: eigen werknemers de mogelijkheid bieden om iets aan hun situatie te doen
klantvriendelijkheid: toegankelijkheid van informatie verbeteren en rekening houden met mogelijke laaggeletterdheid bij klanten
leveranciers: stimuleren van externe partners om ook actief te worden op het gebied van alfabetisering
projecten steunen: meedoen aan alfabetiseringsprojecten, financieel of met ‘raad en daad’.

Het belangrijkste is dat het onderwerp uit de taboesfeer komt en de mogelijke oplossingen brede bekendheid krijgen. Wanneer u zelf mensen kent die moeite hebben met lezen en schrijven dan kunt u hen motiveren om een cursus te gaan volgen. Hiervoor kunt u hen doorverwijzen naar de landelijke bellijn 0800 023 4444, waar men direct wordt doorverwezen naar een opleiding in de omgeving.

Terug naar boven